“Dünya eskisinden kötü değil. Sadece iletişim çok gelişti.”

Singleton Design Pattern(Singleton Tasarım Şablonu)

Tarih: Ekim 14th, 2012 | Yazar: | Kategoriler: Php, Tasarım Şablonları (Design Patterns) | Yorum Yok »

Siteme giren her kullanıcı için bir User nesnesi oluşturuyorum. Amacım bu nesne üzerinden siteme giren kullanıcının bilgilerine ulaşmak.

User sınıfım

namespace Singleton;
class User
{
    public $firstName;
    public $lastName;

    /**
     * @return string Kullanıcının ad ve soyadı.
     */
    public function getFullName()
    {
        return $this->firstName . ' ' . $this->lastName;
    }
}

Kullanıcı siteme girdi. İstek sunucuya ulaştı ve benim PHP uygulamam çalışmaya başladı. Kullanıcıyı takip etmek için bir adet User sınıfından örnekledim. Şu şekilde;

namespace Singleton;
require_once 'User.php';
class Bootstrap
{
    public function __construct()
    {
        $user = new \Singleton\User();
        $user->firstName = 'Can';
        $user->lastName = 'Aydoğan';
    }

}

User sınıfından siteme giren kullanıcı için yeni bir nesne türettim. Buraya kadar her şey yolunda. Şimdi başka bir sınıf içinde siteme giren kullanıcının bilgilerine ulaşmaya çalışalım.

namespace Singleton;
require_once 'User.php';
class Foo
{
    public function __construct()
    {
        $user = new \Singleton\User();

        //Kullanıcının ad ve soyad bilgilerini ekrana yaziyoruz.
        echo $user->getFullName();
    }
}

Hadi bunları kullanalım…

require_once 'Bootstrap.php';
require_once 'Foo.php';

$bootstrap = new \Singleton\Bootstrap();
$foo = new \Singleton\Foo();

Öncelikle Foo sınıfımızın __constructor methoduna bakalım. Bu method içinde User sınıfından yeni bir kullanıcı nesnesi oluşturdum ve getFullName methodu ile bu kullanıcın ad ve soyad bilgilerini ekrana yazdım. Ekranda peki ne yazdı? Söyleyeyim hiçbir şey. Neden peki?

Ben kullanıcıyı Bootstrap sınıfı içinde oluşturdum ve ad soyad bilgilerini orada tanımladım. Daha sonra Foo sınıfı içinde yeni bir kullanıcı nesnesi oluşturdum. Bu yeni nesnede daha önce tanımlamış olduğum ad soyad bilgileri yok. Foo sınıfında oluşturduğum nesne tamamen yeni ve Bootstrap sınıfında oluşturduğum nesne ile hiçbir ilgisi yok. Burada bariz bir mantık hatası var. Siteme giren bir kullanıcı için iki adet kullanıcı nesnesi oluşturdum. (Gerçek hayattan bir örnek verirsek bir insanın iki adet nüfus cüzdanı olması gibi düşünebiliriz bu durumu) Oluşturduğum nesneler birbirinden habersiz ve iki ayrı kullanıcı gibi hareket ediyorlar. Birinde ad soyad bilgisi varken diğerinde bu bilgi yok. Bu yüzden Foo sınıfında kullanıcın ad soyad bilgilerine ulaşamıyorum.

Hem bu mantık hatasını gidermek hem de kullanıcın bilgilerine tüm sınıflarda ulaşmak için ne yapabilirim?

Bu noktada yardımımıza Singleton tasarım şablonu yetişiyor. Bir sınıfı sadece bir kez örnekleyerek tüm uygulama boyunca bu örneği kullanmamızı sağlar Singleton tasarım şablonu. Yukarıdaki örnekteki ihtiyaçlarımızı tam olarak karşılıyor. Negzel!

Singleton Tasarım Şablonunun Uygulanması ve Kullanımı

Yukarıda kullandığımız örneğe tasarım şablonumuzu uygulayalım.

User sınıfımızın son hali

namespace Singleton;
class User
{
    public $firstName;
    public $lastName;
    private static $_instance;

    private function __construct(){}

    public static function getInstance()
    {
        if (null === self::$_instance) {
            self::$_instance = new User();
        }
        return self::$_instance;
    }
    /**
     * @return string Kullanıcının ad ve soyadı.
     */
    public function getFullName()
    {
        return $this->firstName . ' ' . $this->lastName;
    }
}

Sınıfımızın son halini incelediyseniz eğer, eklenen 2 yeni methodu ve bir adet özelliği(property) fark etmişsinizdir. Bunları ne amaçla eklediğimden başlıyorum.

  • $_instance: Bu özelliği(property) static olarak belirledik. Yani bu özelliğe atayacağımız değer ne olursa olsun saklanacaktır. new ile onlarca yeniden türetsek de. Sadece bir tane değer tutacaktır. O da son atanan değer olacaktır. Çünkü bu özelliği static olarak işaretledik, diğer static olmayan özellikler gibi her yeni oluşturulan nesneye özel veri tutmaz. Sadece bir adet veriyi ihtiva eder.
  • __constructor methodu: Bu methodun görünürlüğünü(visibility) private olarak ayarladık. Bu sayede bu sınıfın, sınıfın kendisi dışında örneklenmesinin önüne geçiyoruz. Bildiğiniz gibi new methodu ile her yeni örneklenen sınıf otomatik olarak __constructor methodunu çalıştırır. Ama burada biz görünürlüğünü private olarak ayarladık yani bu sınıfı, sınıf dışında new methodu ile örneklemeye çalıştığımızda __constructor methodu çalışmak isteyecektir. Ancak __constructor methodunu private olarak ayarladığımız için sınıfın kendisi dışında yaratılamayacak ve PHP hata verecektir. Bu sayede sınıfımızın dışarıdan örneklenmesinin önüne geçiyoruz ve sınıfımızdan oluşan nesnenin bir adet ile sınırla kalmasını sağlıyoruz.
  • getInstance methodu: Zurnanın zırt dediği yere geldik. Gördüğünüz gibi 3 satırdan oluşan çok basit bir method. İçerisine bakacak olursak. if ile $_instance özelliğinin null olup olmadığını kontrol ediyoruz. Eğer null ise, içine yeni bir User nesnesi örnekliyoruz. Daha sonra $_instance özelliğini return ile döndürüyoruz. Fark ettiyseniz bu methodu da static ile işaretledik. Bu sayede bu sınıfı örneklemeden direk olarak bu methoda ulaşıp, kullanabiliyoruz.

İşin mantığına gelirsek. Aslında çok karmaşık bir şey ile karşılamıyoruz. $_instace özelliğini static olarak işaretleyip atayacağımız değeri tüm uygulama boyunca saklıyoruz. Haliyle bu özelliğe nesnemizin kendisini atayınca tüm uygulama boyunca aynı nesneye $_instance üzerinden ulaşmış oluyoruz. Kısaca $_instance’a ilk atanan User nesnesi tüm uygulama boyunca aynı yani ilk atadığımız User nesnesi.

Singleton kullanımına bakalım

Bootstrap sınıfımızın son hali

namespace Singleton;
class Bootstrap
{
    public function __construct()
    {
        $user = \Singleton\User::getInstance();
        $user->firstName = 'Can';
        $user->lastName = 'Aydoğan';
    }
}

Foo Sınıfımızın son hali

namespace Singleton;
class Foo
{
    public function __construct()
    {
        $user = \Singleton\User::getInstance();

        //Kullanıcının ad ve soyad bilgilerini ekrana yaziyoruz.
        echo $user->getFullName();
    }
}

Sınıfları Kullanalım

require_once 'Bootstrap.php';
require_once 'Foo.php';
$bootstrap = new \Singleton\Bootstrap();
$foo = new \Singleton\Foo();

Ve ekranda artık “Can Aydoğan” yazısını görebiliyoruz. Bundan sonra \Singleton\User::getInstance(); kullanarak örneklediğimiz nesneye herhangi bir sınıftan ulaşabiliriz. Her seferinde ulaştığımız nesne ilk oluşan nesnedir. Yani uygulamamızın her noktasında aynı User nesnesine ulaşacağız. İhtiyacımız da tam olarak buydu.

Sonuç

Singleton tasarım şablonun bir sınıftan sadece bir tane üretmek gerektiğinde ve bu üretilen nesneye uygulamamızın her yerinden ulaşmak istediğimiz durumlarda kullanabiliriz.

Ancak günümüz yazılım standartları içerisinde Singleton tasarım şablonun test edilmesi zor olan yapısı nedeniyle çok fazla kullanılması önerilmez. Örneğin Zend Framework 2. sürümü ile çoğunlukla Singleton ihtiyacını ServiceLocator tasarım şablonu ile karşılamaktadır.

Bu yazımda kullandığım örneğe buradan ulaşabilirsiniz.


Factory Design Pattern(Fabrika Tasarım Şablonu)

Tarih: Mart 18th, 2012 | Yazar: | Kategoriler: Php, Tasarım Şablonları (Design Patterns) | Etiketler: , , | Yorum Yok »

Tasarım şablonları yazı dizisine tasarım şablonlarının bana ne ifade ettiğini anlatarak bir önceki yazımda giriş yapmıştım. Bu yazımda ise Oluşturucu Tasarım Şablonlarının(Creational Design Patterns) bir üyesi olan Factory Design Pattern(Fabrika Tasarım Şablonu) ile devam edeceğim.

Onlarca uçağım var. Boeing, Airbus, Cessna marka, onlarca boy boy, çeşit çeşit uçağım var. Tüm bu uçakları da kendim üretiyorum. Bir fabrikam yok, nasıl üretileceğini aklımda tutuyorum yeri gelince aklımda tuttuğum bu şeyleri kullanarak istediğim uçağı üretebiliyorum. Hemen şimdi size bir tane Boeing 747-8 üreteyim.

Önce sınıflarımıza bakalım;

namespace DesignPatters\Factory;

abstract class AbstractAircraft
{
    public $cruisingSpeed;
    public $model;
}
class Boeing extends AbstractAircraft {}
class Airbus extends AbstractAircraft {}
class Cessna extends AbstractAircraft {}

Ve üretim…

$aircraft = new \DesignPatters\Factory\Boeing();
$aircraft->model = '747-8';
$aircraft->cruisingSpeed = 917;

Artık Boeing 747-8 modelinde bir uçağımız var. Bu uçağı Türk Hava Yollarına hediye ediyorum. Malum ellerinde hiç jumbo jet yok benden armağan olsun. THY uçağı İstanbul Atatürk Havalimanı – Ankara Esenboğa Havalimanı arasında kullanıyor.
THY Boeing 747-8’i çok beğenmiş bir tane daha istiyor. Tabii diyorum ve hemen bir tane daha üretiyorum.

$aircraft = new \DesignPatters\Factory\Boeing();
$aircraft->model = '747-8';
$aircraft->cruisingSpeed = 917;

Bu uçağıda İstanbul Atatürk Havalimanı – John F. Kennedy International Havalimanı arasında kullanmaya başlıyorlar.

İşler çok iyi gidiyor. Her gün yeni bir uçak talebi geliyor çeşitli havayolu şirketlerinden. 3 ay sonra 100 küsur tane uçak üretip vermişim havayolu şirketlerine. Bir gün THY’den telefon geliyor bu uçakların yolcu sayısı bilgisi yok diyor telefondaki görevli. Hemen ekleyelim diye de ekliyor. Tamam diyorum ben de hiç tereddüt etmeden. Niye tereddüt edeyim ki AbstractAircraft sınıfına passengers adında yeni bir property(özellik) eklerim olur biter. Ekliyorum da..

abstract class AbstractAircraft
{
    public $cruisingSpeed;
    public $model;
    public $passengers;
}

Düşündüğüm gibi ilk aşama oldukça kolay oldu. Şimdi tüm ürettiğim uçaklara yolcu sayısını girmem gerekiyor yani ürettiğim 100 küsur uçağa tek tek kendilerine ait yolcu sayısı bilgisini girmem gerekiyor…

Offf! Ben 100’den fazla yerde ayrı ayrı uçak üretimi yapmışım. Şimdi bunların hepsine yolcu sayısı bilgisi eklemem için bu yerleri tek tek bulup düzenlemem gerekiyor. Akılsız başın cezasını parmaklar çekiyor ve ben 100’den fazla üretim yaptığım yeri bulup yolcu sayısı verisini eklemeye başlıyorum. Umarım herhangi birinde hata yapmam. Yapacağım iş basit olsa bile herhangi birini unutmam oldukça muhtemel çünkü 100’den fazla uçak üretim yerini tespit edip düzenleme yapmam gerekiyor. Birini unutmam çok büyük sorunlara neden olabilir 🙁

Başarısız bir programcılık hikayesi ile başlamak istedim bu yazıma. Peki yukarıda hikayenin öznesi olmak istemiyorsak ne yapmalıyız? İşte bunun cevabı Fabrika Tasarım Şablonun’da gizli.

Şablonumuzun ismi Fabrika. Gerçek dünyada ki bir fabrikayı düşünelim. Fabrikaya bir emir gönderilir. Bu emir şu şekilde olabilir; Bana Boeing’in 747-8 modelinden bir uçak üret. Fabrika bu talebi değerlendirir ve üretimi Boeing 747-8’e göre gerçekleştirir.

O zaman gerçek dünyada ki fabrikayı yazılım dünyasına uyarlayalım…

class Factory
{
    public static function create($model)
    {
        switch ($model) {
            case 'Boeing 747-8':
                $aircraft = new Boeing();
                $aircraft->model = '747-8';
                $aircraft->cruisingSpeed = 917;
                break;
            case 'Airbus a380':
                $aircraft = new Airbus();
                $aircraft->model = 'a380';
                $aircraft->cruisingSpeed = 945;
                break;
            default:
                throw new \RuntimeException('Undefined aircraft');
        }
        return $aircraft;
    }
}

Fabrikamızı çalıştırıp üretimi gerçekleştirelim.

$aircraft = \DesignPatters\Factory\Factory::create('Boeing 747-8');

Gördüğünüz gibi artık bir uçak üretirken o uçağın cruising speed değerini, model numarasını bilmemize gerek kalmadı. Bunları bizim adımıza bilip kullanan biri var o da uçak fabrikamız.

Yukarıdaki başarısızlık hikayesinde Fabrika Tasarım Şablonu kullandığımızı düşünelim. Yine 100 küsur uçak ürettik farklı yerlerde bunları kullandık. Ama bu sefer bu uçakların üretimini fabrikamız üzerinden gerçekleştirdik. Ve yine THY bizden uçaklara yolcu sayısı bilgisini eklememizi istedi. Hemen fabrikamızda bu isteği gerçekleştirdik.

class Factory
{
    public static function create($model)
    {
        switch ($model) {
            case 'Boeing 747-8':
                $aircraft = new Boeing();
                $aircraft->model = '747-8';
                $aircraft->cruisingSpeed = 917;
                $aircraft->passengers = 500;
                break;
            case 'Airbus a380':
                $aircraft = new Airbus();
                $aircraft->model = 'a380';
                $aircraft->cruisingSpeed = 945;
                $aircraft->passengers = 853;
                break;
            default:
                throw new \RuntimeException('Undefined aircraft');
        }
        return $aircraft;
    }

}

Fabrikamızın son hali bu şekilde. Artık 100’den fazla uçağımızın hepsi yolcu sayısını biliyor. Ve bu işlemi yaparken sadece bir tek yerde düzenleme yaptık. Sadece fabrikamızda.

Gördüğünüz gibi fabrika tasarım şablonunu kullanarak daha sonra yapacağımız düzenlemeleri kolaylıkla uygulayabiliyoruz.

Fabrika Tasarım Şablonunu Kullanmanın Bize Getirileri;

  • Fabrika tasarım şablonu ile kod tekrarını(duplication of code) önüne geçiyoruz. (Yukarıdaki örnekte her üretimde yolcu sayısını tek tek girmemiş olduk)
  • Fabrika tasarım şablonu ile nesneleri kullanan kullanıcılar, nesneler hakkında çok daha az bilgiye ihtiyaç duyuyor. (Yukarıdaki örnekte uçağı kullanan her bir kullanıcı artık o uçağın yolcu sayısını bilmek zorunda değil)
  • Fabrika tasarım şablonu ile çok daha esnek bir yapı elde etmiş oluruz.

Bu yazımda kullandığım örneğin kodlarına buradan ulaşabilirsiniz.


Bir Adresin Enlem ve Boylam Değerlerini Öğrenelim

Tarih: Eylül 13th, 2010 | Yazar: | Kategoriler: Php | Etiketler: , , | 14 Yorum »

Arkadaşlar bildiğiniz üzere Google Maps ile bir adresin enlem ve boylam değerlerini öğrenmemiz oldukça kolay. Ama bazı durumlarda bu işlemi kullanıcının tarayıcısında yapmak yerine sunucumuzda yapmamız gerekebilir. Bende bu yazımda Php ile bu işlemi sunucu tarafında nasıl yapılacağını anlatmaya çalışacağım.

Öncelikle buraya tıklayarak enlem boylam değerlerini alacağımız çıktıya bir göz atalım.

Adres ile ilgili veriyi çekeceğimiz url’i oluşturalım.

$address = "Ankara Keçiören";
$url = 'http://maps.google.com/maps/api/geocode/json?address=' . urlencode(htmlentities($address)) . '&sensor=false';

urlencode fonksiyonu ile özel karakterleri url yapısına göre kodlamış olduk. htmlentities fonksiyonu ise urlencode ile kodlanan Türkçe karakterleri Google Maps’in anlamadığı için kullandım.

$data = json_decode(file_get_contents($url));

Json türündeki veriyi çekiyoruz ve değişkenlere dönüştürüyoruz json_decode fonksiyonu ile.

$enlem = $data->results[0]->geometry->location->lat;
$boylam = $data->results[0]->geometry->location->lng;
echo "Enlem: '$enlem' Boylam: '$boylam'";

Gelen veriden enlem ve boylam değerlerini seçtikten sonra ekrana yazıyoruz ve hepsi bu kadar. Aşağıdan örneğin tamamına bakabilirsiniz.

$address = "Ankara Keçiören";

$url = 'http://maps.google.com/maps/api/geocode/json?address=' . urlencode(htmlentities($address)) . '&sensor=false';

$data = json_decode(file_get_contents($url));

$enlem = $data->results[0]->geometry->location->lat;
$boylam = $data->results[0]->geometry->location->lng;

echo "Enlem: '$enlem' Boylam: '$boylam'";

Kaynaklar:
Google Maps Geocoding API


Zend Framework Dersleri: Layout ve Form Kullanımı – Ders 3

Tarih: Temmuz 27th, 2010 | Yazar: | Kategoriler: Php, Video Dersler, Zend Framework | Etiketler: , , | 5 Yorum »

Üçüncü video dersimizde Zend Framework’de layout ve form kullanımından bahsetmeye çalıştım. İyi seyirler…

Dersimizde kullandığımız projenin dosyalarını buradan görüntüleyebilir. Buradan indirebilirsiniz.

Zend Framework Dersleri: Layout ve Form Kullanımı – Ders 3 from Can Aydoğan on Vimeo.


Gözden Kaçan 4 Adet Php Fonksiyonu

Tarih: Temmuz 22nd, 2010 | Yazar: | Kategoriler: Php | Etiketler: | Yorum Yok »

Php her ne kadar OOP mimarsini desteklese de kendisi OOP mimarisi de geliştirilmediği için işimizi kolaylaştıracak bazı metotlardan haberimiz olmuyor. Ek olarak Php’nin aynı işi yapan birden fazla fonksiyonu olunca haliyle birde karmaşa maruz kalıyoruz. Bu yazımda bu faydalı ama gözden kaçırdığımız 5 adet fonksiyonu anlatmaya çalışacağım.

1. wordwrap($metin, $adet, $ayrac): Wordwrap ekrana yazacağımız metinleri belli karakter adedine göre ayraç kullanarak ayırmamızı sağlıyor. Yani 20 karakterden oluşmuş bir cümleyi 2 satırda yazmak istiyorsak eğer wordwrap fonksiyonunu kullanarak bu işlemi kolaylıkla yapabiliriz.

Örnek Kullanımı:

$metin = 'Lorem ipsum sit amet';
echo wordwrap($string, 10, "\n");
/**Ciktisi
* Lorem ipsu
* m sit amet
**/

2.money_format(): Adından da anlaşılacağı üzere yazacağımız para ile ilgili sayıları para birimine göre biçimlendiriyor. Not: Windows’da çalışmıyor.

Örnek Kullanımı:

$miktar= 1234.56;
setlocale(LC_MONETARY, 'tr_TR');
echo money_format('%i', $miktar) ;
/**Ciktisi
* 1234.56 TL
**/

3. similar_text($metin1, $metin2, $referans_degiskeni): Yazacağımız iki metinin birbirine benzerlik derecesini buluyor.
Örnek Kullanımı:

similar_text("can", "canan", $ref);
echo $ref . "\n"; // 75
similar_text("can", "ahmet", $ref);
echo $ref; // 25

4. highlight_string($metin): IDE’lerin yaptığı gibi yazacağımız php kodlarını php sentaksına göre renklendiriyor.

Örnek Kullanımı:
$kod = 'echo $degisken . "merhaba, dünya!";';
highlight_string($kod);